Trang chủ      |      Thành viên      |      Hỗ trợ trực tuyến      |      Liên hệ
GỐM BÁT TRÀNG – NƠI CON NGƯỜI TẠO RA NÉT ĐẸP CHO CUỘC SỐNG

Lần thứ hai trở lại Hà Nội công tác, tôi mới có đủ thời gian đi thăm làng gốm Bát Tràng – một trong những làng nghề thủ công mỹ nghệ lâu đời nhất của Việt Nam, khoảng thế kỷ thứ XII, thời nhà Lý (theo Wikipedia).
Một góc của Chợ gốm Làng cổ Bát Tràng
Theo chân anh bạn người Hà Nội, chúng tôi theo lối cầu Chương Dương dọc theo đê sông Hồng rồi ghé vào Chợ gốm Làng cổ Bát Tràng. Ngay khi vào chợ, ấn tượng đầu tiền đập vào mắt tôi là hình ảnh một người phụ nữ với quang gánh trên vai quảy hàng gốm vào chợ để giao cho sạp. Có lẽ trong các thành phố lớn và cả các vùng ngoại ô cả nước, chỉ có ở đây mới còn hình thức giao hàng gốm kiểu dân dã như thế này. Nhưng theo tôi cảm nhận, trong thời buổi kinh tế thị trường cạnh tranh khốc liệt như bây giờ thì đây là nét văn hóa thủ công (kinh tế hộ gia đình đặc trưng của làng nghề) rất quý còn lưu giữ được.

Lần đầu tiên trong đời, tôi thấy người ta gánh gốm đi giao hàng

Đồ gốm thờ cùng với màu xanh cobalt đặc trưng luôn có mặt trong hầu hết các cửa hàng

Rảo quanh lối đi vòng quanh khu chợ, tất cả các cửa hàng có chung một nét là nho nhỏ, bề ngang chừng 2-3m, rất hiếm tiệm nào rộng tới 4m. Và hàng hóa trưng bày nhìn chung khá giống nhau. Đi đâu bạn cũng có thể thấy bình, lọ, hũ được trang trí hoa văn màu lam truyền thống.

Những bức tranh phong cảnh thiên nhiên, làng quê ... bằng gốm được làm trau chuốt rất công phu và tỷ mỉ

Tuy nhiên cũng có vài chỗ bày hàng đặc trưng riêng. Chẳng hạn như có chỗ thì chỉ trưng các bức tranh gốm từ trung bình cho tới lớn, có nơi thì bày những tấm tranh gốm đất đỏ nho nhỏ nhưng viên gạch ốp tường, hiệu kia thì chuyên về hàng sơn mài, có tiệm thì chuyên về hàng gốm mỹ nghệ kể cả thú nhập từ Đồng Nai về.
Những bức tranh gốm đất đỏ với kích thước nhỏ như viên gạch ốp tường làm phong phú thêm cho các dòng sản phẩm gốm Bát Tràng
Gốm sơn mài nhìn bắt mắt và nuột nà không thua gì hàng Trung Quốc

Gốm mỹ nghệ ở Đồng Nai, đặc biệt là các con thú cũng có trên bày bán trong khu chợ gốm này

Gốm mỹ nghệ sân vườn cũng có góp mặt nhưng rất đơn điệu về màu sắc và mẫu mã
Gốm trang trí sân vườn ở đây rất ít và đơn điệu, chủ yếu là những tiểu cảnh sân vườn được phủ lên lớp men rạn xanh ve chai đặc trưng của vùng này. Cũng còn những sạp trưng bày chậu đất sành hoặc hủ men da lương nhưng xem ra xu thế làm đồ gốm mỹ nghệ ở đây cũng đã manh nha phát triển tuy còn rất chậm so với Đồng Nai và Bình Dương.

Sau một hồi ngắm nghía, ghi hình và liên tưởng, tôi hối anh bạn đi tiếp qua Làng gốm cổ Bát Tràng gần sát bên vì quỹ thời gian của tôi chỉ gói gọn trong vòng buổi sáng. Chúng tôi ghé thăm xưởng sản xuất của Công ty Gốm sứ Quanh Vinh, một trong những doanh nghiệp có thể nói là có tiếng và đang rất phát triển ở Bát Tràng – Gia Lâm. Sau vài phút nói chuyện với chị Minh – con gái của chủ doanh nghiệp, tôi xin phép xuống tham quan xưởng sản xuất để xem nghề làm gốm Bát Tràng có khác gì nghề gốm ở Bình Dương hay không. Tổng diện dích của toàn bộ công ty từ show room cho đến xưởng chỉ gói gọn chừng 3,000 m2 với tổng số lao động 40 người, quá ít so với một doanh nghiệp làm gốm quy mô trung bình ở Bình Dương. Một điều khác biệt nữa là công đoạn tạo hình: ở đây, hầu như tất cả các đơn vị sản xuất, từ nhỏ đến lớn, đều sử dụng phương pháp rót thủ công, không hề có in calip hoặc in tay như ở Bình Dương, Đồng Nai. Hồ đổ rót thì đa số các cơ sở mua từ đơn vị chuyên sản xuất hồ để bán và mỗi lần giao bằng một xe ba bánh với vỏn vẹn 1 thùng hồ chừng 1m3. Lý do rất đơn giản là xe nhỏ để có thể dễ dàng đi vào tất cả các ngõ ngách vì đường rất hẹp.

Để sấy khuôn bị ẩm, tôi thấy họ thiết kế một buồng sấy tự tạo rất thô sơ: bên dưới đặt than củi hoặc than tổ ong để đốt, bên trên lót bằng những tấm ván tận dụng, xung quanh là tường gạch chưa tô và mái lợp bằng tole cũ rất dã chiến. Chưa hết, để giúp cho quá trình ra khuôn nhanh, đối với các sản phẩm trung bình, họ dùng than tổ ong đốt cháy bỏ vào các xô nhỏ rồi thòng vào trong lòng khuôn. Rất tiết kiệm điện. Chỉ khi nào các bình lớn và cao, người ta mới dùng bóng đèn tròn loại 75W hoặc 100W để ép ra khuôn.
Đổ rót là phương pháp tạo hình phổ biến nhất ở làng gốm Bát Tràng
Buồng sấy khuôn được thiết kế rất đơn giản và thô sơ, đúng với tính chất làng nghề

Để giúp cho việc thoát khuôn nhanh, họ dùng than tổ ong hun nóng thay vì dùng bóng đèn tròn để tiết kiệm điện

Tất cả các công đoạn, bao gồm cạo lau và trang trí đều làm bằng tay
Đi một vòng xưởng tôi không thấy một cây quạt công nghiệp nào, chỉ có vài cây quạt nhỏ dùng trong sinh hoạt gia đình. Từ lâu, tôi đã nghe mọi người nói gốm Bát Tràng sản xuất rất thủ công, theo kiểu hộ gia đình nhưng tôi chưa thể nào hình dung ra được như thế nào. Chính sau chuyến đi này, tôi mới thực sự thấy được nét khác biệt cơ bản nhất giữa nghề gốm ở hai miền Nam, Bắc.
Kết thúc chuyến viếng thăm, tôi chào và cám ơn cô chủ nhỏ rồi tiếp tục cuộc hành trình. Trên đường về, ngồi trên xe, hình ảnh người thợ gốm chân lấm tay bùn miệt mài lao động vất vả trong xưởng cũ kỹ như thế nhưng vẫn tạo ra những sản phẩm đẹp, mang tính nhân văn cao phục vụ cho cuộc sống cứ bám lấy tôi và tự vấn tôi "mình đã làm gì cho cuộc đời này tốt đẹp hơn"...
Ngay trong từ ngữ Hán Việt của từ Bát Tràng, theo các bô lão trong làng kể lại, chữ Bát có hàm ý rất sâu xa đó là nhắc nhở con cháu dù có giàu có, đổi đời đi chăng nữa thì không nên quên nguồn cội. Một lời dạy rất sâu sắc và ý nghĩa của cha ông muốn truyền lại cho con cháu thông qua cách đặt tên cho làng nghề (theo Wikipedia).
Các tin khác
SỰ THIẾU HỤT LAO ĐỘNG KẾ THỪA CỦA NGHỀ GỐM BÌNH DƯƠNG
ĐỔI MỚI - CẢI TIẾN ĐỂ TỒN TẠI VÀ PHÁT TRIỂN
PETER BEARD - NGHỆ NHÂN GỐM ANH QUỐC
ÔNG KHALED BEN SLIMANE - NGHỆ NHÂN GÓM TUNISIA
KATHY BUTTERLY - NỮ NGHỆ NHÂN GỐM NGƯỜI MỸ
BÀ BEATE KUHN - NGHỆ NHÂN GỐM NGHỆ THUẬT TIÊN PHONG CỦA ĐỨC
TRUNG TÂM PHỤC HỒI GỐM KHMER QUỐC GIA
NHỮNG NGƯỜI THỢ GỐM ONGGI Ở TRIỀU TIÊN
LÀNG GỐM ISTALIF - THÀNH PHỐ KABUL - AFGHANISTAN
LÀNG GỐM BINDAPUR-ẤN ĐỘ
trang suc cuoi Một bộ trang sức cưới bằng sứ cao cấp rất sang trọng và quý phái
binh dep khuyet mat trang

Chiếc bình dẹp màu trắng, có design khuyết hình mặt trăng rất duyên dáng

chau do den soc noi

Chậu sọc nổi với hai màu đỏ và đen được phối đơn giản nhưng nổi bật

chau vuong xanh chay Chậu vuông màu xanh chảy, một trong những màu men đặc trưng của gốm sân vườn Bình Dương
collection chau hai mau

Một collection các loại chậu với hai màu men vàng trổ và trắng sôi theo phong cách Châu Âu

Đang truy cập : 9
Lượt truy cập : 300847
HIỆP HỘI GỐM SỨ TỈNH BÌNH DƯƠNG (BINH DUONG CERAMICS ASSOCIATION)
Địa chỉ: 7/31B Đại lộ Bình Dương, P. Bình Hòa,TX. Thuận An, T. Bình Dương.
Điện thoại: (0650) 3716.625 - Fax: (0650) 3716.625 - Email: info@bicera.vn
Copyright © 2019 BINH DUONG CERAMICS ASSOCIATION. All rights reserved. Designed & developed by EMSVN